Аб заключэнні дагавораў у будаўніцтве

16 верасня 2024

У цяперашні час правядзенне працэдур закупак тавараў (работ, паслуг) у будаўніцтве па аб'ектах, фінансаванне якіх ажыццяўляецца за кошт бюджэтных сродкаў і (або) дзяржаўных пазабюджэтных фондаў, ажыццяўляецца на падставе заканадаўства аб дзяржаўных закупках (Закон Рэспублікі Беларусь ад 13.07.2012 № 419-3 «Аб дзяржаўных закупках тавараў (работ, паслуг) (далей – Закон).

Згодна з абзацам другім артыкула 1 Закона пад дзяржаўнай закупкай разумеецца набыццё тавараў (работ, паслуг) цалкам або часткова за кошт бюджэтных сродкаў і (або) сродкаў дзяржаўных пазабюджэтных фондаў атрымальнікамі такіх сродкаў, а таксама адносіны, звязаныя з выкананнем дагавора дзяржаўнай закупкі.

У сувязі з гэтым, калі арганізацыя з'яўляецца атрымальнікам бюджэтных сродкаў і (або) сродкаў дзяржаўных пазабюджэтных фондаў (падпункт 1-44 пункта 1 артыкула 2, пункт 1 артыкула 20 Бюджэтнага кодэкса Рэспублікі Беларусь), то набыццё тавараў (работ, паслуг) за кошт такіх сродкаў павінна ажыццяўляцца шляхам правядзення адпаведнай працэдуры дзяржаўнай закупкі. Падрадныя арганізацыі не з'яўляюцца атрымальнікамі бюджэтных сродкаў, такім чынам, і не маюць законных падстаў для правядзення працэдуры дзяржаўнай закупкі.

У адпаведнасці з абзацам трынаццатым артыкула 1 Закона прадмет дзяржаўнай закупкі – гэта тавары (работы, паслугі), вызначаныя заказчыкам для набыцця ў рамках працэдуры дзяржаўнай закупкі.

Згодна з абзацам другім пункта 3 артыкула 21 Закона неаднародныя тавары (работы, паслугі) можна аб'ядноўваць у прадмеце дзяржаўнай закупкі і (або) яго частцы (лоце) толькі калі яны тэхналагічна і функцыянальна звязаны адзін з адным. У сувязі з чым, пры аб'яднанні ў прадмеце дзяржаўнай закупкі і (або) яго частцы (лоце) неаднародных тавараў (работ, паслуг) неабходна абгрунтаваць тэхналагічную і функцыянальную сувязь паміж імі.

Пры гэтым, калі ў дачыненні да часткі тавараў (работ, паслуг) Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь устаноўлены ўмовы допуску тавараў (работ, паслуг) замежнага паходжання і пастаўшчыкоў (падрадчыкаў, выканаўцаў), якія прапануюць такія тавары (работы, паслугі), да ўдзелу ў працэдурах дзяржаўных закупак, то аб'ядноўваць такія тавары (работы, паслугі) нельга (абзац трэці пункта 3 артыкула 21 Закона).

Адзначу, што згодна з абзацам дваццаць першым артыкула 1 Закона цана прапановы – гэта кошт тавараў (работ, паслуг), якія прапануюцца ўдзельнікам, у тым ліку якая ўключае падатак на дададзеную вартасць і іншыя падаткі, зборы (пошліны), іншыя абавязковыя плацяжы, а таксама іншыя выдаткі, якія выплачваюцца ўдзельнікам у сувязі з выкананнем дагавора дзяржаўнай закупкі (далей – дагавор) у выпадку прызнання яго ўдзельнікам-пераможцам.

Такім чынам, парадак фарміравання цаны прапановы і, адпаведна, цаны дагавора залежыць ад таго, якім чынам сфарміраваны прадмет дзяржаўнай закупкі.

Так, пры правядзенні закупак работ, паслуг у будаўніцтве ў адпаведнасці з заканадаўствам у дагаворах будаўнічага падраду цана заказчыка і прапановы падрадчыка вызначаюцца з улікам усіх затрат на будаўніцтва аб'екта (выкананне работ) без уліку кошту абсталявання, распрацоўкі праектнай дакументацыі, набыццё і распрацоўка якіх даручаны заказчыкам падрадчыку, і якія пастаўляюцца заказчыкам будаўнічых матэрыялаў, вырабаў, канструкцый па прадугледжаным заказчыкам пераліку. Цана дагавора фарміруецца ў адпаведнасці з нормамі Палажэння аб парадку фарміравання нязменнай дагаворнай (кантрактнай) цаны на будаўніцтва аб'ектаў, зацверджанага пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 18.11.2011 № 1553 (далей – пастанова № 1553).

Згодна з часткай першай пункта 1 артыкула 25 Закона не дапускаецца змяненне ўмоў дагавора пры яго выкананні ў частцы прадмета дзяржаўнай закупкі і патрабаванняў да прадмета дзяржаўнай закупкі, яго аб'ёму (колькасці), парадку аплаты, тэрмінаў выканання абавязацельстваў пастаўшчыком (падрадчыкам, выканаўцам), цаны дагавора, адказнасці бакоў за невыкананне або неналежнае выкананне дагавора, за выключэннем выпадкаў, устаноўленых часткай другой пункта 1 артыкула 25 Закона, а таксама Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Змяненне ўмоў дагавора ў частцы тэрмінаў выканання абавязацельстваў і цаны дапускаецца ў выпадках, прадугледжаных пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 15.06. 2019 № 395 «Аб рэалізацыі Закона Рэспублікі Беларусь «Аб унясенні змяненняў і дапаўненняў у Закон Рэспублікі Беларусь «Аб дзяржаўных закупках тавараў (работ, паслуг)», а таксама выпадках, прадугледжаных Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь у іншых пастановах (як, напрыклад, пастанова № 1553 і пастановы Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 15.09.1998 № 1450 «Аб зацвярджэнні Правілаў заключэння і выканання дагавораў будаўнічага падраду»), у частцы, якая не супярэчыць Закону.

Заключэнне па выніках працэдур дзяржаўных закупак дагавора на выкананне будаўнічых работ без уліку кошту абсталявання з умовай павелічэння цаны дагавора на кошт набытага падрадчыкам абсталявання, не дапускаецца.

У сувязі з гэтым, калі прадмет дзяржаўнай закупкі складаюць толькі падрадныя работы і цана прапановы ўдзельніка фарміруецца без уліку кошту абсталявання, то наступнае набыццё і аплата абсталявання павінны адбывацца шляхам правядзення заказчыкам асобнай працэдуры дзяржаўнай закупкі ў адпаведнасці з Законам.

У выпадку планавання закупкі выканання падрадных работ і пастаўкі абсталявання адначасова, у дакументах, якія прадстаўляюцца для падрыхтоўкі прапановы, пазначаецца, што цана прапановы ўдзельніка павінна быць сфарміравана з цаны падрадных работ, разлічанай згодна з пастановай № 1553, і кошту абсталявання.

У такім выпадку па выніках закупкі будзе заключацца змешаны дагавор, а яго цана будзе ўключаць кошт падрадных работ, вызначаны згодна з пастановай № 1553, і кошт абсталявання, якія, па агульным правіле, з'яўляюцца нязменнымі.

Пры гэтым, удзельнік-пераможца заключае дагавор у частцы выканання падрадных работ у якасці падрадчыка, у частцы пастаўкі абсталявання – пастаўшчыка.

Такім чынам, калі прадмет дзяржаўнай закупкі ўключае ў тым ліку і набыццё абсталявання, удзельнік працэдуры дзяржаўнай закупкі пры ўдзеле ў працэдуры павінен устанавіць яго кошт, які ў далейшым можа быць зменены толькі ў выпадках, прадугледжаных Законам і Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Важна памятаць, што згодна з п. 12 ч. 1 арт. 25 Закона аб барацьбе з карупцыяй парушэнне дзяржаўнай службовай або прыраўнаванай да яе асобай устаноўленага актамі заканадаўства парадку правядзення конкурсаў, аўкцыёнаў, працэдур закупак з'яўляецца правапарушэннем, якое стварае ўмовы для карупцыі.

Неабходна адзначыць, што пракуратурай раёна на пастаяннай аснове вывучаюцца звесткі аб праведзеных на тэрыторыі раёна закупках, у тым ліку ў будаўніцтве.

Да прыкладу, у бягучым годзе пры аналізе звестак, размешчаных на электроннай гандлёвай пляцоўцы http://goszakupki.by, устанаўліваліся істотныя парушэнні заканадаўства пры правядзенні дзяржаўных закупак у будаўніцтве на аб'ектах: «Уладкаванне вонкавай сеткі гаспадарча-бытавой каналізацыі ДУА «Сярэдняя школа №2 г. Глыбокае», «Добраўпарадкаванне прылеглай тэрыторыі ДУА «Глыбоцкая раённая гімназія», у сувязі з чым пракурорам раёна арганізатару закупак уносіліся адпаведныя прадпісанні, працэдуры закупкі па выніках іх разгляду былі адменены.

 

Намеснік пракурора

Глыбоцкага раёна

малодшы саветнік юстыцыі                                                   Я.І. Сасноўскі