Абмежаванне дзеяздольнасці непаўналетніх

23 сакавіка 2021

Грамадзянскім кодэксам дадзена вызначэнне паняцця дзеяздольнасці грамадзяніна. Так, дзеяздольнасць – гэта здольнасць грамадзяніна сваімі дзеяннямі набываць і ажыццяўляць грамадзянскія правы, ствараць для сябе грамадзянскія абавязкі і выконваць іх.

Згодна з п. 1 арт. 20 ГК у поўным аб'ёме яна ўзнікае ў грамадзяніна з надыходам паўналецця, гэта значыць па дасягненні ім васемнаццацігадовага ўзросту.

Што тычыцца дзеяздольнасці непаўналетніх, то тут існуюць пэўныя выключэнні.

Так, непаўналетнія ва ўзросце ад чатырнаццаці да васемнаццаці гадоў маюць права самастойна, без згоды сваіх законных прадстаўнікоў:

1) распараджацца сваім заробкам, стыпендыяй і іншымі ўласнымі даходамі;

2) ажыццяўляць правы аўтара твора навукі, літаратуры або мастацтва, вынаходкі або іншага ахоўнага заканадаўствам выніку сваёй інтэлектуальнай дзейнасці;

3) уносіць грашовыя сродкі ў банкі або небанкоўскія крэдытна-фінансавыя арганізацыі і распараджацца імі ў адпаведнасці з заканадаўствам;

4) здзяйсняць дробныя бытавыя здзелкі і некаторыя іншыя здзелкі.

Аднак, заканадавец прадугледзеў абмежавальную меру, накіраваную на папярэджанне непаўналетняга ад неразумнага распараджэння сваімі даходамі.

У адпаведнасці з п. 4 арт. 25 ГК пры наяўнасці дастатковых падстаў непаўналетні ва ўзросце ад 14 да 18 гадоў па хадайніцтве бацькоў, усыноўцаў або апекуна альбо органа апекі і папячыцельства рашэннем суда можа быць абмежаваны або пазбаўлены права самастойна распараджацца сваім заробкам, стыпендыяй або іншымі даходамі.

Выключэнне складаюць выпадкі, калі непаўналетні набыў поўную дзеяздольнасць у сувязі з уступленнем у шлюб да дасягнення ім васемнаццацігадовага ўзросту або шляхам эмансіпацыі.

Дастатковымі падставамі для абмежавання або пазбаўлення непаўналетняга права распараджацца сваімі даходамі з'яўляюцца марнаванне атрыманых грашовых сродкаў не па прызначэнні, неразумная іх трата на набыццё спіртных напояў, наркатычных сродкаў, псіхатропных рэчываў, ігорныя ўстановы.

Абмежаванне дзеяздольнасці непаўналетняга і пазбаўленне права самастойна атрымліваць і распараджацца сваім заробкам, стыпендыяй або іншымі даходамі можа быць устаноўлена толькі да дасягнення ім паўналетняга ўзросту.

Варта мець на ўвазе, што наступствам абмежавання або пазбаўлення непаўналетняга права распараджацца сваімі даходамі з'яўляецца немагчымасць самастойна марнаваць свае асабістыя грашовыя сродкі – заработную плату, стыпендыю або іншыя даходы.

Памочнік пракурора

Глыбоцкага раёнаА.Н. Курылёнак