ПОЛОЖЕНИЕ о порядке организации и проведения конкурса эскизных проектов памятного знака «17 Верасня»

ПАЛАЖЭННЕ аб парадку арганізацыі і правядзення конкурсу эскізных праектаў памятнага знака «17 Верасня»

21 лістапада 2025

Заяўка на ўдзел у конкурсе

Выніковы пратакол пасяджэння журы конкурсу эскізных праектаў памятнага знака "17 Верасня"

1. Конкурс эскізных праектаў памятнага знака «17 Верасня», прысвечанага Дню народнага адзінства (далей – памятны знак). праводзіцца з мэтай захавання гістарычнай памяці ў дачыненні да беларускага народа, падзеленага ў 1921 годзе па ўмовах Рыжскага мірнага дагавора.

2. Арганізатарам конкурсу з'яўляецца Глыбоцкі раённы выканаўчы камітэт.

3. Да ўдзелу ў конкурсе дапускаюцца аўтары або аўтарскія калектывы са скульптараў і архітэктараў, якія маюць адпаведную прафесійную адукацыю.

4. Інфармацыя аб правядзенні конкурсу размяшчаецца на афіцыйным інтэрнэт-сайце райвыканкама, у афіцыйных сродках масавай інфармацыі, змяшчае звесткі аб конкурсе, яго ўмовах, крытэрыях і парадку ацэнкі прадстаўленых удзельнікамі матэрыялаў, парадку і тэрмінах аб'яўлення вынікаў конкурсу, а таксама іншыя неабходныя звесткі.

5. Конкурсныя матэрыялы павінны быць прадстаўлены ў адпаведнасці з Палажэннем аб парадку стварэння (рэканструкцыі) і прыёмкі твораў манументальнага і манументальна-дэкаратыўнага мастацтва на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, зацверджаным пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 19 верасня 2008 г. № 1372, і павінны ўключаць: сітуацыйны план (выкіпіроўка з генеральнага плана) з прывязкай да месца ўстаноўкі памятнага знака ў маштабе 1:500; эскіз кампазіцыйнага рашэння (для скульптуры – у мяккім матэрыяле) твора ў маштабе 1:10; візуалізацыю архітэктурна-пластычнага рашэння твора манументальнага мастацтва і мадэль памятнага знака або малой архітэктурнай формы ў маштабе не менш за 1:10; тлумачальную запіску з абгрунтаваннем прапанаванага праекта (матэрыялу); арыенціровачны зварот выдаткаў на стварэнне і ўстаноўку памятнага знака і тлумачальную запіску з прапановамі добраўпарадкавання бліжэйшай тэрыторыі.  

6. Эскізны праект павінен быць прадстаўлены на цвёрдым планшэце памерам 1,0 м х 1,0 м.

7. Кампазіцыйнае выкананне памятнага знака павінна быць вытрымана ў найлепшых традыцыях класічнага і нацыянальнага манументальнага мастацтва. Памятны знак будзе размяшчацца на плошчы 17 Верасня ў г. Глыбокае, гістарычнай частцы г. Глыбокае з улікам візуальнага ўспрымання памятнага знака з розных бакоў згодна з тэхнічным заданнем (дадатак 1) да гэтага Палажэння.

8. Плошча 17 Верасня ўваходзіць у праект зоны аховы нерухомых матэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей, размешчаных на плошчы 17 Верасня ў г. Глыбокае (пастанова Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь ад 5 чэрвеня 2024 г. № 95 «Аб зацвярджэнні праекта зон аховы нерухомых матэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей, размешчаных на плошчы 17 Верасня ў г. Глыбокае Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці») і з'яўляецца зонай рэгулявання забудовы, на якой забараняецца: будаўніцтва будынкаў і збудаванняў вышынёй больш за 3 м ад узроўню зямлі да ўзроўню канька даху і (або) з выкарыстаннем неўласцівых, дысануючых матэрыялаў; устаноўка сродкаў вонкавай рэкламы, якія ствараюць перашкоды візуальнаму ўспрыманню аб'ёмна-прасторавых характарыстык і элементаў гісторыка-культурных каштоўнасцей.

9. Для ўдзелу ў конкурсе ў тэрмін да 30 лістапада 2025 г. уключна не пазней 17.00 падаецца заяўка на ўдзел у конкурсе па форме згодна з дадаткам 2 да гэтага Палажэння, па адрасе: 211793, Віцебская вобласць, г. Глыбокае, вул. Леніна, д. 42 у аддзел ідэалагічнай работы і па справах моладзі райвыканкама, альбо запоўненая заяўка ў фармаце PDF на электронную пошту oir-glubokoe@vitebsk.by з паметкай «Конкурс эскізных праектаў памятнага знака «17 Верасня».

10. Конкурсныя матэрыялы прадастаўляюцца ў тэрмін да 25 снежня 2025 г. уключна не пазней 17.00 па адрасе: 211793, Віцебская вобласць, г. Глыбокае, вул. Леніна, д. 42 у аддзел ідэалагічнай работы і па справах моладзі райвыканкама.

11. З мэтай захавання ананімнасці аўтары конкурсных матэрыялаў прадстаўляюцца пад чатырохзначным нумарам, які пазначаецца аўтарамі на ўсіх матэрыялах у левым верхнім вугле, а таксама на канверце ўдзельніка конкурсу.

12. У запечатаны канверт удзельніка конкурсу ўкладаецца інфармацыйны ліст, які змяшчае прозвішча, імя, імя па бацьку (калі такое маецца), а таксама адрас і кантактны нумар удзельніка або калектыву ўдзельнікаў конкурсу.

13. Пры парушэнні ўмоў конкурсу і правілаў афармлення ў прадастаўленні конкурсных матэрыялаў праект не разглядаецца.

14. Конкурсныя матэрыялы разглядаюцца камісіяй на закрытым пасяджэнні не пазней 15 студзеня 2026 г.

15. Склад журы зацвярджаецца рашэннем райвыканкама.

16. Рашэнне прымаецца ў прысутнасці не менш за палову складу камісіі адкрытым галасаваннем простай большасцю галасоў прысутных. Пры роўнай колькасці галасоў «за» і «супраць» голас старшыні журы з'яўляецца вырашальным. Рашэнне камісіі афармляецца пратаколам, які падпісваецца ўсімі членамі камісіі, якія прынялі ўдзел у галасаванні.

17. Крытэрыі ацэнкі эскізных праектаў: адпаведнасць умовам конкурсу; высокі прафесійны ўзровень; выкарыстанне арыгінальнага рашэння; адлюстраванне найбольш выразлівага вобраза з улікам гістарычнай дакладнасці; эканамічнасць праектнага рашэння.

18. Канверты ўдзельнікаў конкурсу адкрываюцца пасля прыняцця рашэння камісіяй па выніках конкурсу.

19. Рашэннем камісіі вызначаецца эскізны праект-пераможца і аўтар (група аўтараў) гэтага эскізнага праекта.

20. Вынікі конкурсу публікуюцца ў тыднёвы тэрмін пасля прыняцця рашэння камісіяй на афіцыйным інтэрнэт-сайце райвыканкама.

21. Пераможца конкурсу атрымлівае права на стварэнне памятнага знака.

22. Паштовыя і іншыя выдаткі ўдзельнікаў конкурсу аплачваюцца за іх кошт.

23. Пасля заканчэння працы камісіі конкурсныя матэрыялы вяртаюцца ўсім удзельнікам конкурсу.


ТЕХНІЧНАЕ ЗАДАННЕ

на распрацоўку памятнага знака «17 Верасня»

 

Глыбокае – гэта гістарычны горад у Віцебскай вобласці Беларусі, вядомы сваёй багатай гісторыяй, якая пачалася з першага згадвання ў 1414 годзе. Горад захаваў планіроўку XVII-XVIII вякоў і архітэктурныя помнікі, такія як сабор Раства Прасвятой Багародзіцы (раней касцёл і кляштар кармелітаў) і касцёл Святой Тройцы. 

Сучаснае Глыбокае – шматфункцыянальны горад, мае значны вытворчы патэнцыял і з'яўляецца адным з высокаразвітых цэнтраў рэспублікі з развітой інфраструктурай, прамысловасцю, культурай, сістэмай адукацыі, аховы здароўя, спорту і турызму.

Плошча 17 Верасня ў г. Глыбокае з'яўляецца адным з двух галоўных гістарычных цэнтраў горада. У кожным горадзе і гарадскім паселішчы Заходняй Беларусі ёсць вуліца ці плошча, якая носіць назву          17 Верасня, і г. Глыбокае – не выключэнне з гэтага правіла. У гісторыі нашай краіны не шмат падзей, якія б мелі такое ж лёсавызначальнае значэнне для беларускага народа, як гэтая памятная дата. 17 верасня   1939 г. было пакладзена пачатак аднаўленню адзінства беларускага народа.

Мэта: выхаванне патрыятычных пачуццяў, умацаванне грамадзянскай салідарнасці і павагі да гістарычнай спадчыны краіны. Помнік служыць напамінам аб важнасці адзінства для пераадолення цяжкасцей і дасягнення агульнага дабрабыту, а таксама служыць сімвалам нацыянальнага гонару і памяці аб подзвігах продкаў і з'яўляецца сімвалам сувязі часоў, пакаленняў і яднання беларускага народа.

Кампазіцыя:

вертыкальная пліта з граніту, на ёй мацуецца контур карты Беларусі з сілуміну. Карта падзелена тонкай лініяй, якая сімвалізуе мяжу, што падзяліла Беларусь у 1921 годзе па ўмовах Рыжскага мірнага дагавора. На карце адзначаны абласныя гарады і г. Глыбокае. Прадугледзець нанясенне тэксту на пліце: уверсе над контурам карты Беларусі – «17 Верасня 1939 г.», пад контурам карты Беларусі – урывак са верша Янкі Купалы «Ты з Заходняй, я з Усходняй...» –

«Ты з Заходняй, я з Усходняй

Нашай Беларусі,

Больш з табою ўжо ніколі

Я не разлучуся.

                 Я.Купала»;

прыкладныя габарыты: аб'ёмны контур карты ў дыяметры да 130 см (размяшчаецца на асабовым баку пліты на ўзроўні вачэй), вертыкальная пліта вышынёй да 200 см, шырынёй да 80 см, глыбінёй да 15 см (адваротны бок у выглядзе «булыжніка» або выява арнаменту);

агульная вышыня кампазіцыі да 220 см, аснова – у выглядзе прыступак.

Арыенціровачны памер выдаткаў на ўзвядзенне памятнага знака складае 250 000 беларускіх рублёў.

Конкурсная дакументацыя ўключае ў сябе:

сітуацыйны план (выпіска з генеральнага плана) з прывязкай да месца ўстаноўкі памятнага знака ў маштабе 1:500;

эскіз кампазіцыйнага рашэння (для скульптуры – у мяккім матэрыяле) твора ў маштабе 1:10;

візуалізацыю архітэктурна-пластычнага рашэння твора манументальнага мастацтва і мадэль памятнага знака або малой архітэктурнай формы ў маштабе не менш за 1:10;

тлумачальная запіска з абгрунтаваннем прапанаванага праекта (матэрыялу);

арыентыровачны звод выдаткаў на стварэнне і ўстаноўку памятнага знака і тлумачальная запіска з прапановамі добраўпарадкавання бліжэйшай тэрыторыі.  

Даведка: на працягу значнага перыяду сваёй гісторыі г. Глыбокае развіваўся ў якасці фактычна двух асобных населеных пунктаў, якія знаходзіліся пад кіраваннем розных уладальнікаў. Паўднёва-заходняя частка сучаснага горада першапачаткова належала дваранскаму роду Зеновічаў, паўночна-усходняя – дваранскаму роду Корсакаў. Абодва населеныя пункты з часам сфарміравалі ўласныя цэнтры, што і абумоўлівае наяўнасць у г. Глыбокае дзвюх плошчаў: Цэнтральнай і 17 Верасня.

У 1640-х гадах на цяперашняй плошчы 17 Верасня ў г. Глыбокае ў адпаведнасці з запаветам Іосіфа Львовіча Корсака быў закладзены храм, які належаў кляштару каталіцкага ордэна кармелітаў босых (з 1878 года – праваслаўны Сабор Раства Прасвятой Багародзіцы). На процілеглым баку плошчы ў тыя ж 1640-я гады быў узведзены касцёл Святой Тройцы, які дайшоў да нашых дзён у перабудаваным выглядзе.

З 1643 года па 1842 год плошча 17 Верасня з'яўлялася адміністрацыйным, эканамічным і духоўным цэнтрам мястэчка Глыбокае, якое знаходзілася пад кіраваннем мясцовага кляштара кармелітаў босых (якому адышла большая частка зямельных уладанняў І.Л.Корсака). У кляштарных дакументах першай паловы XIX стагоддзя плошча фігуруе пад назвай «Рынак». З 1842 года кармеліцкая палова Глыбокага становіцца казённай уласнасцю і працягвае свой развіццё ўжо пад дзяржаўным кіраваннем.

Акрамя храмаў, будынкаў кляштара і аўстэрыі (карчма з функцыямі гасцініцы) на плошчы 17 Верасня размяшчалася жылая забудова. У адным з такіх дамоў у 1895 годзе нарадзіўся Павел Восіпавіч Сухі – выдатны савецкі авіяканструктар.

У першай палове ХХ стагоддзя плошча з'яўлялася таксама найважнейшым духоўным цэнтрам рэгіёна. Акрамя згаданых каталіцкага касцёла і праваслаўнай царквы тут размяшчалася яўрэйская сінагога (не захавалася да нашых дзён).

Пасля падпісання Рыжскага мірнага дагавора і наступнай акупацыі Заходняй Беларусі польскімі войскамі, г. Глыбокае становіцца адміністрацыйным цэнтрам Дзісненскага павета (павета), кіраўніцтва якога размясцілася ў будынку былога кляштара кармелітаў. Плошчы, якая стала адміністрацыйным цэнтрам горада, павятовыя ўлады прысвоілі назву «3 Мая» (у гонар даты прыняцця Канстытуцыі Рэчы Паспалітай 1791 года).

З усталяваннем савецкай улады ў верасні 1939 года ў будынку польскага староства размясцілася Часовая ўправа, на якую было ўскладзена кіраванне адміністрацыйнай, гаспадарчай і культурна-асветніцкай дзейнасцю ў павеце.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1940 г. быў утвораны Глыбоцкі раён як адміністрацыйная адзінка Вілейскай вобласці. Адміністрацыя раёна размясцілася ў ужо прыстасаваным для гэтых мэт будынку былога кармеліцкага кляштара.

У 1940 годзе ў Заходняй Беларусі пачаўся працэс перайменавання вуліц і плошчаў населеных пунктаў, які закрануў у тым ліку і г. Глыбокае. У прыватнасці, плошча «3 Мая» была перайменавана ў 17 Верасня.

У перыяд акупацыі Глыбокага нямецка-фашысцкімі захопнікамі плошча працягнула выконваць функцыі палітычнага цэнтра, менавіта тут захопнікі праводзілі масавыя агітацыйныя мерапрыемствы.

Пасля заканчэння Вялікай Айчыннай вайны плошча 17 Верасня працягнула выконваць функцыю грамадска-палітычнага цэнтра. У будынку, узведзеным у першай палове ХХ стагоддзя, па вуліцы Леніна, 2 (прымыкала непасрэдна да плошчы) размясціўся Глыбоцкі раённы выканаўчы камітэт.

У 1949 годзе побач з плошчай узведзены корпусы першага буйнога прамысловага прадпрыемства горада – Глыбоцкага кансервавага завода, які выпускаў пладова-агароднінныя кансервы.

За кошт ліквідацыі старога будынка аўстэрыі плошча была пашырана і прызначалася для правядзення ўрачыстых мітынгаў і шэсцяў. Тут былі ўстаноўлены помнік У.І. Леніну і раённая Дошка гонару. У пачатку 1980-х гадоў на плошчы 17 Верасня створаны першы ў горадзе фантатан (захаваўся да нашых дзён у перабудаваным выглядзе).

У 1980 годзе адміністрацыя Глыбоцкага раёна была перанесена на Цэнтральную плошчу, плошча 17 Верасня страціла сваё палітычнае значэнне, застаючыся асяродкам духоўнага жыцця рэгіёна.

У 2012 годзе ў Глыбокім праводзіўся Дзень беларускага пісьменства і друку. У ходзе падрыхтоўкі да ўрачыстасцей на плошчы 17 Верасня быў устаноўлены памятны знак «Прысвячэнне кнізе» і створаны Сквер знакамітых землякоў з бюстамі найбольш выдатных ураджэнцаў Глыбоцкага раёна.

У 2014 годзе да 600-годдзя горада на плошчы ўстаноўлена скульптурная кампазіцыя «Ісус і самарская жанчына».

На сённяшні дзень г. Глыбокае замацавала за сабой статус аднаго з найважнейшых турыстычных цэнтраў Віцебскай вобласці, які штогод наведваюць дзясяткі тысяч чалавек. Найбольш запатрабаваным сярод турыстаў месцам у горадзе з'яўляецца плошча 17 Верасня.

 

Глыбоцкі раённы выканаўчы камітэт

______________________________________________________

(прозвішча, імя, імя па бацьку)

_________________________________________________________________________________(адрас, тэлефон)

 

 

ЗАЯВА НА УДЗЕЛ У КОНКУРСЕ

Пасля азнаямлення з умовамі ўдзелу ў конкурсе эскізных праектаў памятнага знака «17 Верасня» на тэрыторыі г. Глыбокае, прысвечанага Дню народнага адзінства, прашу зарэгістраваць мяне ў якасці ўдзельніка.

Не пазней 17.00 у тэрмін да 25 снежня 2025 г. уключна абавязуюся прадставіць конкурсныя матэрыялы па адрасе: 211793, Віцебская обл., г. Глыбокае, вул. Леніна, 42, аддзел ідэалагічнай работы і па справах моладзі Глыбоцкага раённага выканаўчага камітэта.

З умовамі конкурсу азнаёмлены(а) і згодны(а).

___________ _____________ _____________

(дата) (подпіс) (ініцыялы, прозвішча)