ПАЛАЖЭННЕ аб парадку арганізацыі і правядзення конкурсу эскізных праектаў памятнага знака «17 Верасня»
21 лістапада 2025
Выніковы пратакол пасяджэння журы конкурсу эскізных праектаў памятнага знака "17 Верасня"
1. Конкурс эскізных праектаў памятнага знака «17 Верасня», прысвечанага Дню народнага адзінства (далей – памятны знак). праводзіцца з мэтай захавання гістарычнай памяці ў дачыненні да беларускага народа, падзеленага ў 1921 годзе па ўмовах Рыжскага мірнага дагавора.
2. Арганізатарам конкурсу з'яўляецца Глыбоцкі раённы выканаўчы камітэт.
3. Да ўдзелу ў конкурсе дапускаюцца аўтары або аўтарскія калектывы са скульптараў і архітэктараў, якія маюць адпаведную прафесійную адукацыю.
4. Інфармацыя аб правядзенні конкурсу размяшчаецца на афіцыйным інтэрнэт-сайце райвыканкама, у афіцыйных сродках масавай інфармацыі, змяшчае звесткі аб конкурсе, яго ўмовах, крытэрыях і парадку ацэнкі прадстаўленых удзельнікамі матэрыялаў, парадку і тэрмінах аб'яўлення вынікаў конкурсу, а таксама іншыя неабходныя звесткі.
5. Конкурсныя матэрыялы павінны быць прадстаўлены ў адпаведнасці з Палажэннем аб парадку стварэння (рэканструкцыі) і прыёмкі твораў манументальнага і манументальна-дэкаратыўнага мастацтва на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, зацверджаным пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 19 верасня 2008 г. № 1372, і павінны ўключаць: сітуацыйны план (выкіпіроўка з генеральнага плана) з прывязкай да месца ўстаноўкі памятнага знака ў маштабе 1:500; эскіз кампазіцыйнага рашэння (для скульптуры – у мяккім матэрыяле) твора ў маштабе 1:10; візуалізацыю архітэктурна-пластычнага рашэння твора манументальнага мастацтва і мадэль памятнага знака або малой архітэктурнай формы ў маштабе не менш за 1:10; тлумачальную запіску з абгрунтаваннем прапанаванага праекта (матэрыялу); арыенціровачны зварот выдаткаў на стварэнне і ўстаноўку памятнага знака і тлумачальную запіску з прапановамі добраўпарадкавання бліжэйшай тэрыторыі.
6. Эскізны праект павінен быць прадстаўлены на цвёрдым планшэце памерам 1,0 м х 1,0 м.
7. Кампазіцыйнае выкананне памятнага знака павінна быць вытрымана ў найлепшых традыцыях класічнага і нацыянальнага манументальнага мастацтва. Памятны знак будзе размяшчацца на плошчы 17 Верасня ў г. Глыбокае, гістарычнай частцы г. Глыбокае з улікам візуальнага ўспрымання памятнага знака з розных бакоў згодна з тэхнічным заданнем (дадатак 1) да гэтага Палажэння.
8. Плошча 17 Верасня ўваходзіць у праект зоны аховы нерухомых матэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей, размешчаных на плошчы 17 Верасня ў г. Глыбокае (пастанова Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь ад 5 чэрвеня 2024 г. № 95 «Аб зацвярджэнні праекта зон аховы нерухомых матэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей, размешчаных на плошчы 17 Верасня ў г. Глыбокае Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці») і з'яўляецца зонай рэгулявання забудовы, на якой забараняецца: будаўніцтва будынкаў і збудаванняў вышынёй больш за 3 м ад узроўню зямлі да ўзроўню канька даху і (або) з выкарыстаннем неўласцівых, дысануючых матэрыялаў; устаноўка сродкаў вонкавай рэкламы, якія ствараюць перашкоды візуальнаму ўспрыманню аб'ёмна-прасторавых характарыстык і элементаў гісторыка-культурных каштоўнасцей.
9. Для ўдзелу ў конкурсе ў тэрмін да 30 лістапада 2025 г. уключна не пазней 17.00 падаецца заяўка на ўдзел у конкурсе па форме згодна з дадаткам 2 да гэтага Палажэння, па адрасе: 211793, Віцебская вобласць, г. Глыбокае, вул. Леніна, д. 42 у аддзел ідэалагічнай работы і па справах моладзі райвыканкама, альбо запоўненая заяўка ў фармаце PDF на электронную пошту oir-glubokoe@vitebsk.by з паметкай «Конкурс эскізных праектаў памятнага знака «17 Верасня».
10. Конкурсныя матэрыялы прадастаўляюцца ў тэрмін да 25 снежня 2025 г. уключна не пазней 17.00 па адрасе: 211793, Віцебская вобласць, г. Глыбокае, вул. Леніна, д. 42 у аддзел ідэалагічнай работы і па справах моладзі райвыканкама.
11. З мэтай захавання ананімнасці аўтары конкурсных матэрыялаў прадстаўляюцца пад чатырохзначным нумарам, які пазначаецца аўтарамі на ўсіх матэрыялах у левым верхнім вугле, а таксама на канверце ўдзельніка конкурсу.
12. У запечатаны канверт удзельніка конкурсу ўкладаецца інфармацыйны ліст, які змяшчае прозвішча, імя, імя па бацьку (калі такое маецца), а таксама адрас і кантактны нумар удзельніка або калектыву ўдзельнікаў конкурсу.
13. Пры парушэнні ўмоў конкурсу і правілаў афармлення ў прадастаўленні конкурсных матэрыялаў праект не разглядаецца.
14. Конкурсныя матэрыялы разглядаюцца камісіяй на закрытым пасяджэнні не пазней 15 студзеня 2026 г.
15. Склад журы зацвярджаецца рашэннем райвыканкама.
16. Рашэнне прымаецца ў прысутнасці не менш за палову складу камісіі адкрытым галасаваннем простай большасцю галасоў прысутных. Пры роўнай колькасці галасоў «за» і «супраць» голас старшыні журы з'яўляецца вырашальным. Рашэнне камісіі афармляецца пратаколам, які падпісваецца ўсімі членамі камісіі, якія прынялі ўдзел у галасаванні.
17. Крытэрыі ацэнкі эскізных праектаў: адпаведнасць умовам конкурсу; высокі прафесійны ўзровень; выкарыстанне арыгінальнага рашэння; адлюстраванне найбольш выразлівага вобраза з улікам гістарычнай дакладнасці; эканамічнасць праектнага рашэння.
18. Канверты ўдзельнікаў конкурсу адкрываюцца пасля прыняцця рашэння камісіяй па выніках конкурсу.
19. Рашэннем камісіі вызначаецца эскізны праект-пераможца і аўтар (група аўтараў) гэтага эскізнага праекта.
20. Вынікі конкурсу публікуюцца ў тыднёвы тэрмін пасля прыняцця рашэння камісіяй на афіцыйным інтэрнэт-сайце райвыканкама.
21. Пераможца конкурсу атрымлівае права на стварэнне памятнага знака.
22. Паштовыя і іншыя выдаткі ўдзельнікаў конкурсу аплачваюцца за іх кошт.
23. Пасля заканчэння працы камісіі конкурсныя матэрыялы вяртаюцца ўсім удзельнікам конкурсу.
ТЕХНІЧНАЕ ЗАДАННЕ
на распрацоўку памятнага знака «17 Верасня»
Глыбокае – гэта гістарычны горад у Віцебскай вобласці Беларусі, вядомы сваёй багатай гісторыяй, якая пачалася з першага згадвання ў 1414 годзе. Горад захаваў планіроўку XVII-XVIII вякоў і архітэктурныя помнікі, такія як сабор Раства Прасвятой Багародзіцы (раней касцёл і кляштар кармелітаў) і касцёл Святой Тройцы.
Сучаснае Глыбокае – шматфункцыянальны горад, мае значны вытворчы патэнцыял і з'яўляецца адным з высокаразвітых цэнтраў рэспублікі з развітой інфраструктурай, прамысловасцю, культурай, сістэмай адукацыі, аховы здароўя, спорту і турызму.
Плошча 17 Верасня ў г. Глыбокае з'яўляецца адным з двух галоўных гістарычных цэнтраў горада. У кожным горадзе і гарадскім паселішчы Заходняй Беларусі ёсць вуліца ці плошча, якая носіць назву 17 Верасня, і г. Глыбокае – не выключэнне з гэтага правіла. У гісторыі нашай краіны не шмат падзей, якія б мелі такое ж лёсавызначальнае значэнне для беларускага народа, як гэтая памятная дата. 17 верасня 1939 г. было пакладзена пачатак аднаўленню адзінства беларускага народа.
Мэта: выхаванне патрыятычных пачуццяў, умацаванне грамадзянскай салідарнасці і павагі да гістарычнай спадчыны краіны. Помнік служыць напамінам аб важнасці адзінства для пераадолення цяжкасцей і дасягнення агульнага дабрабыту, а таксама служыць сімвалам нацыянальнага гонару і памяці аб подзвігах продкаў і з'яўляецца сімвалам сувязі часоў, пакаленняў і яднання беларускага народа.
Кампазіцыя:
вертыкальная пліта з граніту, на ёй мацуецца контур карты Беларусі з сілуміну. Карта падзелена тонкай лініяй, якая сімвалізуе мяжу, што падзяліла Беларусь у 1921 годзе па ўмовах Рыжскага мірнага дагавора. На карце адзначаны абласныя гарады і г. Глыбокае. Прадугледзець нанясенне тэксту на пліце: уверсе над контурам карты Беларусі – «17 Верасня 1939 г.», пад контурам карты Беларусі – урывак са верша Янкі Купалы «Ты з Заходняй, я з Усходняй...» –
«Ты з Заходняй, я з Усходняй
Нашай Беларусі,
Больш з табою ўжо ніколі
Я не разлучуся.
Я.Купала»;
прыкладныя габарыты: аб'ёмны контур карты ў дыяметры да 130 см (размяшчаецца на асабовым баку пліты на ўзроўні вачэй), вертыкальная пліта вышынёй да 200 см, шырынёй да 80 см, глыбінёй да 15 см (адваротны бок у выглядзе «булыжніка» або выява арнаменту);
агульная вышыня кампазіцыі да 220 см, аснова – у выглядзе прыступак.
Арыенціровачны памер выдаткаў на ўзвядзенне памятнага знака складае 250 000 беларускіх рублёў.
Конкурсная дакументацыя ўключае ў сябе:
сітуацыйны план (выпіска з генеральнага плана) з прывязкай да месца ўстаноўкі памятнага знака ў маштабе 1:500;
эскіз кампазіцыйнага рашэння (для скульптуры – у мяккім матэрыяле) твора ў маштабе 1:10;
візуалізацыю архітэктурна-пластычнага рашэння твора манументальнага мастацтва і мадэль памятнага знака або малой архітэктурнай формы ў маштабе не менш за 1:10;
тлумачальная запіска з абгрунтаваннем прапанаванага праекта (матэрыялу);
арыентыровачны звод выдаткаў на стварэнне і ўстаноўку памятнага знака і тлумачальная запіска з прапановамі добраўпарадкавання бліжэйшай тэрыторыі.
Даведка: на працягу значнага перыяду сваёй гісторыі г. Глыбокае развіваўся ў якасці фактычна двух асобных населеных пунктаў, якія знаходзіліся пад кіраваннем розных уладальнікаў. Паўднёва-заходняя частка сучаснага горада першапачаткова належала дваранскаму роду Зеновічаў, паўночна-усходняя – дваранскаму роду Корсакаў. Абодва населеныя пункты з часам сфарміравалі ўласныя цэнтры, што і абумоўлівае наяўнасць у г. Глыбокае дзвюх плошчаў: Цэнтральнай і 17 Верасня.
У 1640-х гадах на цяперашняй плошчы 17 Верасня ў г. Глыбокае ў адпаведнасці з запаветам Іосіфа Львовіча Корсака быў закладзены храм, які належаў кляштару каталіцкага ордэна кармелітаў босых (з 1878 года – праваслаўны Сабор Раства Прасвятой Багародзіцы). На процілеглым баку плошчы ў тыя ж 1640-я гады быў узведзены касцёл Святой Тройцы, які дайшоў да нашых дзён у перабудаваным выглядзе.
З 1643 года па 1842 год плошча 17 Верасня з'яўлялася адміністрацыйным, эканамічным і духоўным цэнтрам мястэчка Глыбокае, якое знаходзілася пад кіраваннем мясцовага кляштара кармелітаў босых (якому адышла большая частка зямельных уладанняў І.Л.Корсака). У кляштарных дакументах першай паловы XIX стагоддзя плошча фігуруе пад назвай «Рынак». З 1842 года кармеліцкая палова Глыбокага становіцца казённай уласнасцю і працягвае свой развіццё ўжо пад дзяржаўным кіраваннем.
Акрамя храмаў, будынкаў кляштара і аўстэрыі (карчма з функцыямі гасцініцы) на плошчы 17 Верасня размяшчалася жылая забудова. У адным з такіх дамоў у 1895 годзе нарадзіўся Павел Восіпавіч Сухі – выдатны савецкі авіяканструктар.
У першай палове ХХ стагоддзя плошча з'яўлялася таксама найважнейшым духоўным цэнтрам рэгіёна. Акрамя згаданых каталіцкага касцёла і праваслаўнай царквы тут размяшчалася яўрэйская сінагога (не захавалася да нашых дзён).
Пасля падпісання Рыжскага мірнага дагавора і наступнай акупацыі Заходняй Беларусі польскімі войскамі, г. Глыбокае становіцца адміністрацыйным цэнтрам Дзісненскага павета (павета), кіраўніцтва якога размясцілася ў будынку былога кляштара кармелітаў. Плошчы, якая стала адміністрацыйным цэнтрам горада, павятовыя ўлады прысвоілі назву «3 Мая» (у гонар даты прыняцця Канстытуцыі Рэчы Паспалітай 1791 года).
З усталяваннем савецкай улады ў верасні 1939 года ў будынку польскага староства размясцілася Часовая ўправа, на якую было ўскладзена кіраванне адміністрацыйнай, гаспадарчай і культурна-асветніцкай дзейнасцю ў павеце.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1940 г. быў утвораны Глыбоцкі раён як адміністрацыйная адзінка Вілейскай вобласці. Адміністрацыя раёна размясцілася ў ужо прыстасаваным для гэтых мэт будынку былога кармеліцкага кляштара.
У 1940 годзе ў Заходняй Беларусі пачаўся працэс перайменавання вуліц і плошчаў населеных пунктаў, які закрануў у тым ліку і г. Глыбокае. У прыватнасці, плошча «3 Мая» была перайменавана ў 17 Верасня.
У перыяд акупацыі Глыбокага нямецка-фашысцкімі захопнікамі плошча працягнула выконваць функцыі палітычнага цэнтра, менавіта тут захопнікі праводзілі масавыя агітацыйныя мерапрыемствы.
Пасля заканчэння Вялікай Айчыннай вайны плошча 17 Верасня працягнула выконваць функцыю грамадска-палітычнага цэнтра. У будынку, узведзеным у першай палове ХХ стагоддзя, па вуліцы Леніна, 2 (прымыкала непасрэдна да плошчы) размясціўся Глыбоцкі раённы выканаўчы камітэт.
У 1949 годзе побач з плошчай узведзены корпусы першага буйнога прамысловага прадпрыемства горада – Глыбоцкага кансервавага завода, які выпускаў пладова-агароднінныя кансервы.
За кошт ліквідацыі старога будынка аўстэрыі плошча была пашырана і прызначалася для правядзення ўрачыстых мітынгаў і шэсцяў. Тут былі ўстаноўлены помнік У.І. Леніну і раённая Дошка гонару. У пачатку 1980-х гадоў на плошчы 17 Верасня створаны першы ў горадзе фантатан (захаваўся да нашых дзён у перабудаваным выглядзе).
У 1980 годзе адміністрацыя Глыбоцкага раёна была перанесена на Цэнтральную плошчу, плошча 17 Верасня страціла сваё палітычнае значэнне, застаючыся асяродкам духоўнага жыцця рэгіёна.
У 2012 годзе ў Глыбокім праводзіўся Дзень беларускага пісьменства і друку. У ходзе падрыхтоўкі да ўрачыстасцей на плошчы 17 Верасня быў устаноўлены памятны знак «Прысвячэнне кнізе» і створаны Сквер знакамітых землякоў з бюстамі найбольш выдатных ураджэнцаў Глыбоцкага раёна.
У 2014 годзе да 600-годдзя горада на плошчы ўстаноўлена скульптурная кампазіцыя «Ісус і самарская жанчына».
На сённяшні дзень г. Глыбокае замацавала за сабой статус аднаго з найважнейшых турыстычных цэнтраў Віцебскай вобласці, які штогод наведваюць дзясяткі тысяч чалавек. Найбольш запатрабаваным сярод турыстаў месцам у горадзе з'яўляецца плошча 17 Верасня.
Глыбоцкі раённы выканаўчы камітэт
______________________________________________________
(прозвішча, імя, імя па бацьку)
_________________________________________________________________________________(адрас, тэлефон)
ЗАЯВА НА УДЗЕЛ У КОНКУРСЕ
Пасля азнаямлення з умовамі ўдзелу ў конкурсе эскізных праектаў памятнага знака «17 Верасня» на тэрыторыі г. Глыбокае, прысвечанага Дню народнага адзінства, прашу зарэгістраваць мяне ў якасці ўдзельніка.
Не пазней 17.00 у тэрмін да 25 снежня 2025 г. уключна абавязуюся прадставіць конкурсныя матэрыялы па адрасе: 211793, Віцебская обл., г. Глыбокае, вул. Леніна, 42, аддзел ідэалагічнай работы і па справах моладзі Глыбоцкага раённага выканаўчага камітэта.
З умовамі конкурсу азнаёмлены(а) і згодны(а).
___________ _____________ _____________
(дата) (подпіс) (ініцыялы, прозвішча)