Праўда пра генацыд беларускага народа

16 верасня 2024

Вялікая Айчынная вайна стала для беларусаў часам неўміручай смуты. Многія нашы землякі загінулі ў баях, згарэлі ў агні Хатыні, загінулі ў канцлагерах. Многія з іх не паспелі стварыць сям'ю, не пазналі шчасця бацькоўства ці мацярынства. І менавіта таму памяць пра іх і падзяка ім ніколі не павінны згаснуць у нас, іх нашчадкаў, якія жывуць пад мірным небам, будуюць сучасную Беларусь і з аптымізмам глядзяць у заўтрашні дзень.

Рэалізацыя ў суверэннай Беларусі дзяржаўнай гістарычнай палітыкі з'яўляецца адным з найважнейшых напрамкаў забеспячэння нацыянальнай бяспекі краіны. Па сутнасці, гэта стратэгія самазахавання, інструмент процідзеяння гістарычнаму і палітычнаму хаосу.

Менавіта ў гэтых мэтах 7 красавіка 2021 г. Генеральнай пракуратурай Рэспублікі Беларусь узбуджана крымінальная справа па факце генацыду беларускага народа ў гады Вялікай Айчыннай вайны, расследаванне якой працягваецца да гэтага часу.

Супрацоўнікі пракуратуры раёна таксама ўваходзяць у склад следчай групы і праводзяць следчыя і іншыя дзеянні, накіраваныя на фіксацыю ўсіх фактаў здзейсненых нямецка-фашысцкімі захопнікамі і іх памагатымі злачынстваў супраць мірнага насельніцтва на тэрыторыі Глыбоцкага раёна.

За час расследавання праведзены агляды 47 населеных пунктаў, поўнасцю або часткова знішчаных фашыстамі, даследавана больш за паўтары тысячы архіўных дакументаў, якія тычацца перыяду акупацыі Глыбоцкага раёна, устаноўлена і дапытана больш за 70 цяпер жывучых жыхароў раёна, якія ў гады вайны з'яўляліся альбо малалетнімі вязнямі канцлагераў, альбо былі гвалтоўна вывезены ў Германію на прымусовыя работы. Успаміны гэтых людзей старанна запратакаляваныя, а ў некаторых выпадках і з прымяненнем відэазапісу.

Устаноўлена, што ў гады вайны ў Глыбоцкім раёне знішчана 8 560 мірных грамадзян, вывезена ў нямецкае рабства 899 чалавек.

Варта адзначыць, што да пачатку 2023 года ўсяго па ўсёй краіне па крымінальнай справе аб генацыдзе беларускага народа дапытана 16 тыс. чалавек, з іх звыш 7,6 тыс. – вязні лагераў смерці.

Рэспубліка страціла больш за палову свайго нацыянальнага багацця.

Паводле папярэдніх вынікаў расследавання Генеральнай пракуратурай крымінальнай справы аб генацыдзе беларускага народа нямецка-фашысцкімі акупантамі і іх пасобнікамі:

знішчана звыш 3 млн. чалавек;

згнана ў Германію на прымусовыя работы 399 474 чалавекі;

створана звыш 580 лагераў смерці;

праведзена больш за 140 буйных карных аперацый.

Прычыненая нацыстамі і іх пасобнікамі шкода, памер якой разлічаны на аснове даных аб стратах нацыянальнага даходу рэспублікі, ацэньваецца ў 43 529,30 тоны золата, што па стане на 01.10.2022 эквівалентна 2 355,32 млрд. долараў ЗША, або 2 081,91 млрд. англійскіх фунтаў.

У ходзе расследавання крымінальнай справы аб генацыдзе ўстаноўлена больш за 10,5 тыс. сёл і вёсак (каля 9,2 тыс. – да пачатку расследавання), якія пацярпелі ў гады акупацыі, у тым ліку не менш за 216 населеных пунктаў (186 – да ўзбуджэння крымінальнай справы), якія падзялілі лёс в.Хатыні, гэта значыць былі цалкам знішчаны разам з жыхарамі і не адрадзіліся пасля вайны.

Не абышла бокам падобная трагедыя і наш раён.

Дзякуючы сабраным работнікам Празароцкай сельскай бібліятэкі ўспамінам сведак адной са страшных падзей вайны, якія мелі месца на Глыбоччыне, у ходзе расследавання крымінальнай справы аб генацыдзе беларускага народа ў гады ўдалося пацвердзіць факт знішчэння нямецка-фашысцкімі захопнікамі 08 мая 1944 г. больш за 150 мірных жыхароў у в.Шарагі Глыбоцкага раёна.

У той майскі дзень нямецкія акупанты праводзілі ў дачыненні да партызан і мірнага насельніцтва Полацка-Ушацкай зоны чарговую карную аперацыю «Вясновае сонца». Зганялі мірных жыхароў навакольных вёсак у невялікую вёску Шарагі, дзе адбіралі больш маладых, здаровых і вялі ў в.Зябкі для адпраўкі ў Германію. Старых, жанчын, дзяцей, хворых зганялі ў тры пуні і спалілі жыўцом. Са слоў відавочцаў тых падзей людзей, якія спрабавалі выбрацца з палаючых будынкаў, тут жа расстрэльвалі. Яшчэ некалькі дзён мірныя жыхары, якія пазбеглі расправы, адчувалі пах абгарэлых чалавечых целаў, а ўспаміны аб страшным ззянні пажару да гэтага часу стаяць у іх перад вачыма.

Пасля вайны вёска Шарагі так і не адрадзілася. У 2002 г. вучнямі і настаўнікамі Празароцкай СШ на месцы трагедыі ўстаноўлены памятны знак.

У цяперашні час вырашаецца пытанне аб арганізацыі ў працэсе расследавання крымінальнай справы правядзення на гэтым знакавым месцы палявых пошукавых работ.

Беларусы – народ-пераможца, які праявіў ахвярнасць, усенароднае супраціўленне нацызму і гераічны подзвіг у гады Вялікай Айчыннай вайны.

Доўг сучаснікаў – свята захоўваць памяць аб загінуўшых, каб абараніць праўду аб той страшнай вайне, зберагчы і ўмацаваць адзінства нашай краіны.

 

Пракурор раёна                                                                 

І.С.Валынец