Сямейнае гвалт

Прафілактыка гвалту ў сям'і з'яўляецца адным з прыярытэтных напрамкаў службовай дзейнасці органаў унутраных спраў Рэспублікі Беларусь. Практыка паказвае, што тактычныя прыёмы прафілактыкі правапарушэнняў у сферы сямейна-бытавых адносін вельмі цяжка ўпарадкаваць нейкай выразна абмежаванай сістэмай правілаў, паколькі іх прымяненне залежыць ад многіх абставін. Выбар і змест прыёмаў шмат у чым вызначаюцца асаблівасцямі асобы ўдзельнікаў сямейна-бытавых канфліктаў, іх ладам жыцця, матывамі, якія выклікаюць канфліктнасць узаемаадносін.

У адпаведнасці з арт. 1 Закона Рэспублікі Беларусь «Аб асновах дзейнасці па прафілактыцы правапарушэнняў» ад 04.01.2014 года №122-З гвалт у сям'і - наўмысныя дзеянні фізічнага, псіхалагічнага, сексуальнага характару члена сям'і ў дачыненні да іншага члена сям'і, якія парушаюць яго правы, свабоды, законныя інтарэсы і прычыняюць яму фізічныя і (або) псіхічныя пакуты. Члены сям'і - блізкія сваякі, іншыя сваякі, непрацаздольныя ўтрыманцы і іншыя грамадзяне, якія пражываюць сумесна з грамадзянінам і вядуць з ім агульную гаспадарку. У артыкуле 1.4. Працэсуальна-выканаўчага кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях пазначана, што блізкія сваякі – бацькі, дзеці, усыноўленыя (удачароныя), родныя браты і сёстры, дзядуля, бабуля, унукі, а таксама муж (жонка) пацярпелага, фізічнай асобы, у дачыненні да якой вядзецца адміністрацыйны працэс, сведкі.

Адміністрацыйная адказнасць за правапарушэнні ў сферы сямейна-бытавых адносін прадугледжана артыкулам 9.1. «Наўмыснае прычыненне цялеснага пашкоджання і іншыя гвалтоўныя дзеянні альбо парушэнне ахоўнага прадпісання», артыкулам 9.3. «Абраза» і артыкулам 17.1. «Дробнае хуліганства» кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях. Найбольш ужывальны на практыцы - артыкул 9.1. кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях. У дадзеным артыкуле пазначана:

1. Наўмыснае прычыненне цялеснага пашкоджання, якое не пацягнула за сабой кароткачасовага расстройства здароўя або нязначнай устойлівай страты працаздольнасці, –
цягне накладанне штрафу ў памеры ад дзесяці да трыццаці базавых велічынь або адміністрацыйны арышт.

2. Нанясенне пабояў, што не пацягнула прычынення цялесных пашкоджанняў, наўмыснае прычыненне болю, фізічных або псіхічных пакутаў, учыненыя ў дачыненні да блізкага сваяка альбо члена сям'і, калі ў гэтых дзеяннях няма складу злачынства, альбо парушэнне ахоўнага прадпісання –
цягнуць накладанне штрафу ў памеры да дзесяці базавых велічынь або адміністрацыйны арышт.

Да асоб, якія сістэматычна здзяйсняюць правапарушэнні, альбо схільных да іх здзяйснення, у адпаведнасці з арт. 23 Закона Рэспублікі Беларусь «Аб асновах дзейнасці па прафілактыцы правапарушэнняў» могуць прымяняцца меры індывідуальнай прафілактыкі правапарушэнняў, якімі з'яўляюцца:

  • прафілактычная гутарка;
  • афіцыйнае папярэджанне;
  • прафілактычны ўлік;
  • ахоўнае прадпісанне;
  • іншыя меры, прадугледжаныя заканадаўчымі актамі.

Найбольш радыкальнай мерай прафілактычнага ўздзеяння да сямейнага гвалтаўніка з'яўляецца ахоўнае прадпісанне. Ахоўным прадпісаннем грамадзяніну, у дачыненні да якога яно вынесена, забараняецца:

  • - рабіць спробы высвятляць месца знаходжання грамадзяніна (грамадзян), пацярпелага (пацярпелых) ад гвалту ў сям'і, калі гэты грамадзянін (грамадзяне) знаходзіцца (знаходзяцца) у месцы, невядомым грамадзяніну, які здзейсніў гвалт у сям'і;
  • наведваць месцы знаходжання грамадзяніна (грамадзян), пацярпелага (пацярпелых) ад гвалту ў сям'і, калі гэты грамадзянін (грамадзяне) часова знаходзіцца (знаходзяцца) па-за сумесным месцам жыхарства або месцам знаходжання з грамадзянінам, у дачыненні да якога вынесена ахоўнае прадпісанне;
  • мець зносіны з грамадзянінам (грамадзянамі), пацярпелым (пацярпелымі) ад гвалту ў сям'і, у тым ліку па тэлефоне, з выкарыстаннем глабальнай камп'ютарнай сеткі Інтэрнэт.

Таксама ахоўнае прадпісанне можа прымяняцца з устанаўленнем забароны знаходжання ў адным жылым памяшканні (доме, кватэры) з ахвярай гвалту і абавязкам пакінуць яго.

Нярэдка канфлікты ў сферы сямейна-бытавых адносін выходзяць за межы адміністрацыйнага заканадаўства і ква