Прафілактыка і папярэджанне злачынстваў у сферы сямейна-бытавых адносін

4 лютага 2020

Бытавая злачыннасць — гэта злачынствы, учыненыя самымі блізкімі для кожнага з нас людзьмі: бацькам, маці, сястрой, братам

Бытавая злачыннасць — гэта злачынствы, учыненыя самымі блізкімі для кожнага з нас людзьмі: бацькам, маці, сястрой, братам. Іншымі словамі, да правапарушэнняў, учыненых у сферы сямейна-бытавых адносін, адносяцца супрацьпраўныя дзеянні, якія замахваюцца на жыццё і здароўе, асабістую свабоду, гонар і годнасць людзей, грамадскія адносіны, у аснове якіх ляжаць непрыязныя узаемаадносіны альбо раптоўна ўзніклыя канфлікты паміж блізкімі сваякамі, членамі сям'і.

       Да ліку найбольш важных крымінагенных умоў варта аднесці п'янства, паколькі ужыванне спіртных напояў, а тым больш сістэматычнае, спрыяе аслабленню або страце самакантролю, праяве жорсткасці, грубасці, запальчывасці і агрэсіўнасці. Ап'янэнне рэзка абвастрае і іншыя адмоўныя якасці характару, пачуцці помсты, рэўнасці. У стане алкагольнага ап'янэння у раёне здзяйсняецца практычна кожнае трэцяе злачынства, у тым ліку парадку 70% «бытавых» злачынстваў.

       Сямейна-бытавыя адносіны хаваюцца ад старонніх вачэй. Калі пастаянныя скандалы ў сям'і выліваюцца ў трагедыю, то толькі тады яны і становяцца здабыткам галоснасці і заканчваюцца пакараннем. Нярэдка ж сямейным дэбашырам, дзякуючы папушчальніцтву пацярпелых членаў сям'і, абыякавасці суседзяў, удаецца ухіліцца ад адказнасці. Менавіта таму адной з галоўных задач міліцыі ў барацьбе з «бытавой» злачыннасцю з'яўляецца выхаванне актыўнай жыццёвай пазіцыі грамадзян і нецярпімасці да найменшых праяў хатняга гвалту.

       Пры здзяйсненні бытавых злачынстваў узрастае нематываваная жорсткасць, часцяком паводзіны злачынцаў не паддаюцца здаровай логіцы і розуму. І ў гэтым сэнсе бытавая злачыннасць уяўляе сабой асаблівую сацыяльную небяспеку, выклікае неабходнасць пастаяннага ўдасканалення працы па яе прафілактыцы. Пры гэтым гвалт праяўляецца ў сем'ях любога сацыяльна-эканамічнага ўзроўню, незалежна ад узроўню адукацыі і навакольнага супольнасці.

       Многія ахвяры сямейных дэбашыраў адчуваюць сябе залежнымі ад іх. З-за пастаянных

ад удараў і зняважэння яны зламаныя, таму часта згаджаюцца са сваім лёсам і цярпяць пакуты ўсё жыццё. Гэта адбываецца па розных прычынах: хтосьці баіцца публічнасці, змены сацыяльнага становішча або асуджэння, а хтосьці — нестабільнасці ў жыцці (у выпадку сыходу: часта менавіта адсутнасць жылля або сродкаў да існавання вымушае ахвяр трываць гвалт на працягу доўгіх гадоў). Менавіта гэтым і карыстаюцца хатнія агрэсары. Для іх страх ахвяры — гэта галоўны рычаг кіравання ёю.

       Найбольш распаўсюджанымі прыкметамі, якія ўказваюць на факты гвалту ў сям'і (калі не адбываецца адкрыты канфлікт), асабліва ў дачыненні да непаўналетніх, з'яўляюцца знешнія прыкметы фізічнага гвалту: сінякі, драпіны, рубцы, апёкі, драпіны, рознага роду траўмы.

       Прафілактыка гвалту ў сям'і з'яўляецца адным з прыярытэтных напрамкаў службовай дзейнасці органаў унутраных спраў. Выяўленне і спыненне бытавых злачынстваў з'яўляюцца адной з формаў прафілактыкі і папярэджання больш цяжкіх злачынстваў супраць жыцця і здароўя грамадзян, асабліва здзейсненых у сферы бытавых адносін. Аднак, праводзіць прафілактыку пры адсутнасці жадання саміх пацярпелых – справа нялёгкая. Бо ў прымірэнні сямейных скандалаў існуюць пэўныя матывы – сумесныя малалетнія дзеці, фінансавае становішча, як правіла, аплата штрафу зноў жа «б'е» па сямейным бюджэце і г.п. І шкада, што не многія разумеюць усю важнасць адказнасці за так званыя «невялікія злачынствы». Безнаказанасць прыводзіць да павышэння самаацэнкі крыўдзіцеля і уседазволенасці яго супрацьпраўных дзеянняў, што ў сваю чаргу можа прывесці да непапраўных наступстваў.

        Інструментам індывідуальнай прафілактыкі правапарушэнняў, здзейсненых у сферы сямейна-бытавых адносін, у адпаведнасці з Законам Рэспублікі Беларусь «Аб асновах дзейнасці па прафілактыцы правапарушэнняў» з'яўляецца ахоўнае прадпісанне, якое прадугледжвае ўстанаўленне грамадзяніну, які здзейсніў гвалт у сям'і, абмежаванняў на здзяйсненне пэўных дзеянняў. У адпаведнасці з ч. 5 арт. 31 Закона ахоўнае прадпісанне з пісьмовай згоды саўналетняга грамадзяніна, пацярпелага ад гвалту ў сям'і, абавязвае грамадзяніна, які здзейсніў гвалт у сям'і, часова пакінуць агульнае з грамадзянінам, пацярпелым ад гвалту ў сям'і, жылое памяшканне і забараняе распараджацца агульнай сумеснай уласнасцю на тэрмін ад 3 да 30 сутак. Асобе, якая парушыла патрабаванні ахоўнага прадпісання, пагражае

адказнасць у выглядзе штрафу да дзесяці базавых велічынь або адміністрацыйны арэшт.

         Сумесна з зацікаўленымі ведамствамі праводзяцца шырокія мерапрыемствы, накіраваныя на прафілактыку правапарушэнняў у сферы сямейна-бытавых адносін. За 2019 год участковымі інспектарамі міліцыі ў мэтах пастаноўкі на прафілактычны ўлік дастаўлена да ўрача-нарколага ва УЗ «Глыбоцкая ЦРБ» для медыцынскага асведчання 143 асобы, якія злоўжываюць спіртнымі напоямі. Усяго судом прынята рашэнняў аб ізаляцыі ва ўмовах ЛПП у дачыненні да 41 асобы, з якіх 7 жанчын.

         У адпаведнасці з патрабаваннямі Закона Рэспублікі Беларусь ад 04.01.2014 «Аб асновах дзейнасці па прафілактыцы правапарушэнняў», на прафілактычным уліку у РАУС стаіць 142 асобы, з якіх:

128 – прыцягнуты да адміністрацыйнай адказнасці за правапарушэнні, здзейсненыя ў стане алкагольнага ап'янення, у стане, выкліканым спажываннем наркатычных сродкаў, псіхатропных рэчываў, іх аналагаў, таксічных або іншых адурманьваючых рэчываў, на працягу года пасля абвяшчэння афіцыйнага папярэджання здзейсніўшы аналагічныя правапарушэнні;

14 – прыцягнуты да адміністрацыйнай адказнасці за правапарушэнні, прадугледжаныя артыкуламі 9.1, 9.3, 17.1 КоАП Рэспублікі Беларусь, здзейсненыя паўторна на працягу года ў сферы сямейна-бытавых адносін пасля абвяшчэння афіцыйнага папярэджання.

         У дачыненні да асоб, якія дапускаюць правапарушэнні ў сферы сямейна-бытавых адносін, за 2019 год у адпаведнасці з Законам вынесена 20 абарончых прадпісанняў з устанаўленнем абавязку грамадзяніна, які здзейсніў гвалт у сям'і, часова пакінуць агульнае з грамадзянінам, пацярпелым ад гвалту, жылое памяшканне, а таксама забароны распараджацца агульнай сумеснай уласнасцю. За парушэнне абарончага прадпісання да адміністрацыйнай адказнасці прыцягнута 1 асоба.

        У мэтах аказання дапамогі асобам, якія знаходзяцца ў крызісным стане (якія падвергліся псіхафізічнаму гвалту), супрацоўнікі РАУС пры рэагаванні на паведамленні аб канфліктах у сферы сямейна-бытавых адносін прапануюць ахвярам хатняга гвалту звярнуцца за аказаннем часовага прытулку ў «крызісны пакой». За 2019 год супрацоўнікамі РАУС у Глыбоцкі ТЦСАН накіравана 79 інфармаваных згод. Таксама ў штаце ТЦСАН маецца высокакваліфікаваны псіхолаг, які можа дапамагчы разабрацца ў сітуацыі, што склалася (тэлефон: 2-27-25). У вырашэнні праблем

пры хатнім гвалце вам дапамогуць спецыялісты агульнанацыянальнай гарачай лініі (ананімна) па тэлефоне 8-801-100-8-801 (бясплатна з 8.00 да 20.00 гадзін са стацыянарнага тэлефона).

 

Старшы інспектар прафілактыкі

ААПП АМЗ Глыбоцкага РАУС

маёр міліцыі, У.Л. Кукавенкаў