Сямейнае гвалт і яго наступствы

31 мая 2021

Судова-следчая практыка сведчыць аб тым, што пераважная большасць сямейных канфліктаў абумоўлена асабістымі непрыязнымі адносінамі паміж членамі сям'і на глебе злоўжывання спіртнымі напоямі. Неадзінкавыя выпадкі, калі ў якасці канчатковага доваду сваёй праваты сямейны дэбашыр выкарыстоўвае ў дачыненні да апанента фізічную сілу. У падобных сітуацыях наступствы такога «спрэчкі» заўсёды непрадказальныя.

У мінулым годзе, як і ў бягучым перыядзе гэтага года, на тэрыторыі нашага раёна не зарэгістравана фактаў здзяйснення вінаватымі асобамі цяжкіх або асабліва цяжкіх злачынстваў супраць жыцця і здароўя грамадзян, здзейсненых на глебе сямейна-бытавых адносін, г.зн. забойстваў і наўмысных прычыненняў цяжкага цялеснага пашкоджання.

Аднак гэта не нагода для самазаспакаення, паколькі практыка прыцягнення грамадзян да адміністрацыйнай адказнасці за сямейныя скандалы сведчыць аб негатыўных тэндэнцыях у сямейна-бытавой сферы, абумоўленых, як правіла, злоўжываннем спіртнымі напоямі. У мэтах папярэджання такога роду цяжкіх і асабліва цяжкіх злачынстваў заканадаўцам прадугледжаны шэраг прэвентыўных мер, аж да прыцягнення асоб, схільных да сямейнага гвалту, да адміністрацыйнай і крымінальнай адказнасці.

У прыватнасці, ч.2 арт.10.1 КоАП Рэспублікі Беларусь за нанясенне пабояў, не якія пацягнулі прычынення цялесных пашкоджанняў, наўмыснае прычыненне болю, фізічных або псіхічных пакутаў, здзейсненыя ў дачыненні да блізкага сваяка альбо члена сям'і, прадугледжана адказнасць у выглядзе штрафу, грамадскіх работ або адміністрацыйнага арышту.

У выпадку ж сістэматычнага (не менш за тры разы) здзяйснення падобнага роду дзеянняў у дачыненні да вінаватай асобы можа наступіць ужо крымінальная адказнасць па арт.154 КК Рэспублікі Беларусь (катаванне), якой прадугледжана пакаранне аж да пазбаўлення волі да трох гадоў.

Нярэдкія сітуацыі, калі хто-небудзь з членаў сям'і ў працэсе сваркі з мэтай запалохаць сваю ахвяру прычыненнем шкоды здароўю, жыццю ці маёмасці ў парыве агрэсіі выказвае славесныя пагрозы аб такога роду магчымых сваіх дзеяннях і, больш таго, дэманструе пры гэтым прыладу здзяйснення меркаванага злачынства, а роўна здзяйсняе іншыя дзеянні, накіраваныя на ўзнікненне ў пацярпелага пачуцця страху і небяспекі. Падобныя дзеянні крымінальным законам кваліфікуюцца па арт.186 КК як пагроза забойствам, прычыненнем цяжкіх цялесных пашкоджанняў або знішчэннем маёмасці. Пакаранне па дадзеным артыкуле Крымінальнага кодэкса таксама прадугледжана аж да пазбаўлення волі на тэрмін да двух гадоў.

Пасля пры судовым разглядзе крымінальных спраў аб такога характару злачынствах, абвінавачаныя, як правіла, заяўляюць, што яны і не думалі ажыццяўляць свае пагрозы, а проста жадалі запалохаць пацярпелага, не мяркуючы, што за гэта можа наступіць крымінальная адказнасць. Разам з тым, такія апраўданні не могуць служыць падставай для вызвалення вінаватых ад крымінальнай адказнасці.

Многія грамадзяне, пацярпелыя ад сямейнага гвалту, па тых ці іншых прычынах не жадаюць предаваць агалоску факты супрацьпраўных паводзін сваіх блізкіх і членаў сям'і, а калі пра гэта і становіцца вядома грамадскасці і праваахоўным органам, то адмаўляюцца падаваць афіцыйную заяву аб прыцягненні вінаватай асобы да адказнасці, саманадзейна разлічваючы, што больш такога не паўторыцца.

Такія паводзіны пацярпелых спараджаюць у сямейнага дэбашыра пачуццё беспакаранасці і ўседазволенасці, што ў далейшым можа пацягнуць больш цяжкія наступствы.

У сувязі з гэтым заканадаўцам прадастаўлена пракурору права пры адсутнасці падобнага роду заявы ў пэўных выпадках самому ўзбудзіць адміністрацыйную або крымінальную справу ў дачыненні да вінаватага ў сямейным гвалце асобы і такія справы ўжо спыненню за прымірэннем бакоў не падлягаюць.

Варта адзначыць, што ў бягучым годзе пракурорам раёна за катаванні, пагрозу забойствам або прычыненне лёгкага цялеснага пашкоджання ўжо ўзбуджана 6 крымінальных спраў, а таксама за сямейныя канфлікты з рукоприкладством да адміністрацыйнай адказнасці прыцягнута 10 чалавек.

Так, судом раёна ў сакавіку 2021 г. за сістэматычнае нанясенне пабояў сваёй сужыцельніцы да аднаго года пазбаўлення волі з адтэрміноўкай выканання прыгавору на год асуджаны 39-гадовы жыхар в.Дзяркоўшчына.

Акрамя таго, ён жа па прыгаворы суда абавязаны ў вольны ад асноўнай працы час выканаць грамадска-карысныя работы тэрмінам у 100 гадзін.

Да 180 гадзін грамадскіх работ прыгавораны ў маі бягучага года 34-гадовы жыхар Глыбоцкага раёна Ш. за пагрозу забойствам у адрас сваёй жонкі.

Крымінальная справа ўзбуджана пракурорам раёна ў сувязі з тым, што пацярпелая адмовілася ад падачы заявы ў міліцыю ў сілу знаходжання яе ў матэрыяльнай залежнасці ад абвінавачваемага.

У сувязі з гэтым хацелася б яшчэ раз звярнуць увагу ўсіх, хто пацярпеў або пакутуе ад сямейнага гвалту, што ўтойванне дадзеных фактаў з ілжывага пачуцця спачування, шкадавання, а ў некаторых выпадках і страху помсты, можа адыграць негатыўную ролю і пацягнуць здзяйсненне вінаватай асобай больш цяжкага злачынства.

Пракурор раёна І.Валынец