Напярэдадні Міжнароднага дня барацьбы з карупцыяй

30 лістапада 2021

09 снежня штогод па ініцыятыве Арганізацыі Аб'яднаных Нацый праводзіцца Міжнародны дзень барацьбы з карупцыяй.

У гэты дзень у 2003 годзе была адкрыта для падпісання Канвенцыя ААН супраць карупцыі, прынятая Генеральнай асамблеяй ААН 30.10.2003, якая прадугледжвае меры па папярэджанні карупцыі, пакаранні вінаватых, а таксама механізмы міжнароднага супрацоўніцтва ў барацьбе з ёй. Канвенцыя - першы комплексны міжнародны дакумент такога роду і прадугледжвае правядзенне палітыкі процідзеяння карупцыі, стварэнне спецыяльных органаў для барацьбы з гэтай негатыўнай з'явай.

Стварэнне Міжнароднага дня барацьбы з карупцыяй стала вынікам глыбокага усведамлення сусветнай супольнасцю сур'ёзнай небяспекі, якую нясе ў сабе карупцыя. Мэта яго стварэння – паглыбленне разумення праблемы карупцыі і ролі Канвенцыі ў папярэджанні карупцыі і барацьбе з ёй.

Неабходна разумець, што карупцыя – не проста супрацьпраўнае дзеянне, гэта складаная сацыяльная з'ява, якая ўплывае не толькі на скажэнне міжасобасных адносін асобных грамадзян, але і вядзе да разбурэння грамадства ў цэлым. Наяўнасць карупцыі ў той ці іншай сферы грамадскага жыцця з'яўляецца прыкметай яе сістэмнага крызісу.

Рэспубліка Беларусь, у якой асаблівая ўвага надаецца пытанням барацьбы з карупцыяй, падпісала Канвенцыю 28.04.2004, ратыфікаваўшы дадзены дакумент Законам Рэспублікі Беларусь ад 25.11.2004 № 344-З «Аб ратыфікацыі Канвенцыі ААН супраць карупцыі».

У рэзалюцыі Генеральнай Асамблеі не ўказаны заклікі шырока адзначаць Міжнародны дзень барацьбы з карупцыяй і праводзіць адпаведныя мерапрыемствы. У сувязі з гэтым, напярэдадні гэтага дня, з мэтай павышэння ведаў у галіне процідзеяння дадзенаму негатыўнаму з'яве, трэба адзначыць, што Рэспубліка Беларусь, падтрымліваючы і развіваючы ініцыятывы па барацьбе з карупцыяй на нацыянальным і міжнародным узроўнях паслядоўна рэалізуе сістэму мер, накіраваных на забеспячэнне эфектыўнасці дзейнасці па прафілактыцы ўсіх праяў карупцыі, вядзе працу па ўдасканаленні антыкарупцыйнага заканадаўства з улікам як устоянай у нашай краіне правапрымяняльнай практыкі, так і міжнародных патрабаванняў. Эфектыўнасць прымаемых Рэспублікай Беларусь мер па процідзеянні карупцыі прызнаецца і міжнароднай супольнасцю.

Прававой асновай антыкарупцыйнай дзейнасці ў краіне з'яўляецца Закон Рэспублікі Беларусь ад 15.07.2015 «Аб барацьбе з карупцыяй» (далей – Закон), які ўступіў у сілу ў студзені 2016 г. Яго асноўныя нормы накіраваны на ўкараненне прафілактычных механізмаў, якія мінімізуюць матывацыю здзяйснення карупцыйных дзеянняў і выключаюць перадумовы для карупцыйных паводзін.

У прыватнасці, гэта забарона на працаўладкаванне ў якасці дзяржаўных служачых работнікаў, якія раней здзейснілі цяжкае або асабліва цяжкае злачынства супраць інтарэсаў службы, якое не залежыць ад факту пагашэння судзімасці, пазбаўленне права на пенсійнае забеспячэнне ў выпадку здзяйснення ў перыяд праходжання дзяржаўнай службы цяжкіх або асабліва цяжкіх злачынстваў, звязаных з выкарыстаннем службовай асобай сваіх службовых паўнамоцтваў. Уведзены грамадзянска-прававы механізм канфіскацыі па рашэнні суда маёмасці, у дачыненні да якога не прадстаўлены доказы яго набыцця на законныя даходы, пашыраны пералік звестак аб даходах і маёмасці, якія падлягаюць дэклараванню высокапастаўленымі службовымі асобамі.

Законам таксама прадугледжана ўвядзенне ў сістэму мер па барацьбе з карупцыяй грамадскага кантролю, формамі якога з'яўляюцца ўдзел грамадзян і грамадскіх аб'яднанняў у распрацоўцы праектаў і абмеркаванні нарматыўных прававых актаў у сферы барацьбы з карупцыяй, у дзейнасці створаных у дзяржаўных органах і арганізацыях камісій па супрацьдзеянні карупцыі, пасяджэннях калегій дзяржаўных органаў, правядзенні сацыялагічных апытанняў.

Акрамя Закона пытанні барацьбы з карупцыяй рэгулююцца:

Дэкрэтам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 15.12.2014 № 5 «Аб узгадненні патрабаванняў да кіруючых кадраў і работнікаў арганізацый»;

Крымінальным кодэксам Рэспублікі Беларусь;

Кодэксам Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях;

Працоўным кодэксам Рэспублікі Беларусь;

Законам Рэспублікі Беларусь ад 14.06.2003 «Аб дзяржаўнай службе ў Рэспубліцы Беларусь»;

Законам Рэспублікі Беларусь ад 04.01.2014 «Аб асновах дзейнасці па прафілактыцы правапарушэнняў»;

Законам Рэспублікі Беларусь ад 13.07.2012 «Аб дзяржаўных закупках тавараў (работ, паслуг)»;

Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 17.12.2007 № 644 «Аб зацвярджэнні Палажэння аб дзейнасці каардынацыйнай нарады па барацьбе са злачыннасцю і карупцыяй»;

пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 26.12.2011 № 1732 «Аб зацвярджэнні Тыпавога палажэння аб камісіі па супрацьдзеянні карупцыі»;

пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 16.01.2016 № 19 «Аб некаторых пытаннях дэкларавання даходаў і маёмасці дзяржаўнымі служачымі і іншымі катэгорыямі асоб»;

іншымі нарматыўнымі прававымі актамі.

Намеснік пракурора

Глыбоцкага раёна Я.І. Сасноўскі