Віды адказнасці за парушэнні антыкарупцыйнага заканадаўства

16 верасня 2024

Прававой асновай антыкарупцыйнай дзейнасці ў краіне з'яўляецца Закон Рэспублікі Беларусь ад 15.07.2015 «Аб барацьбе з карупцыяй» (далей – Закон).

Закон устанаўлівае прававыя асновы дзяржаўнай палітыкі ў сферы барацьбы з карупцыяй, накіраваны на абарону правоў і свабод грамадзян, грамадскіх інтарэсаў ад пагроз, што вынікаюць з праяў карупцыі, забеспячэнне эфектыўнай дзейнасці дзяржаўных органаў, іншых арганізацый, дзяржаўных службовых і прыраўнаваных да іх асоб шляхам папярэджання, выяўлення, спынення правапарушэнняў, якія ствараюць умовы для карупцыі, і карупцыйных правапарушэнняў, ліквідацыі іх наступстваў.

Падставай для наступлення юрыдычнай адказнасці з'яўляецца ўстаноўлены факт здзяйснення асобай правапарушэння, якое стварае ўмовы для карупцыі, карупцыйнага правапарушэння або невыканання ёю пэўных патрабаванняў антыкарупцыйнага заканадаўства.

Указаная юрыдычная адказнасць устанаўліваецца Крымінальным кодэксам Рэспублікі Беларусь, Кодэксам Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях, Працоўным кодэксам Рэспублікі Беларусь і іншымі заканадаўчымі актамі.

Адказнасць можа быць крымінальнай, адміністрацыйнай, грамадзянска-прававой, матэрыяльнай і дысцыплінарнай.

Пералік карупцыйных злачынстваў устаноўлены сумесным пастановай Генеральнай пракуратуры, КДВ, ААЦ, МУС, КДБ, Следчага камітэта ад 27.12.2013 № 43/9/95/571/57/274.

Да ліку карупцыйных злачынстваў, за здзяйсненне якіх наступае крымінальная адказнасць, адносяцца:

крадзеж шляхам злоўжывання службовымі паўнамоцтвамі (артыкул 210 КК);

легалізацыя («адмыванне») матэрыяльных каштоўнасцей, набытых злачынным шляхам, здзейсненая службовай асобай з выкарыстаннем сваіх службовых паўнамоцтваў (часткі 2, 3 артыкула 235 КК);

злоўжыванне ўладай або службовымі паўнамоцтвамі з карыслівай або іншай асабістай зацікаўленасці (часткі 2, 3 артыкула 424 КК);

бяздзейнасць службовай асобы з карыслівай або іншай асабістай зацікаўленасці (часткі 2, 3 артыкула 425 КК);

перавышэнне ўлады або службовых паўнамоцтваў з карыслівай або іншай асабістай зацікаўленасці (часткі 2, 3 артыкула 426 КК);

незаконны ўдзел у прадпрымальніцкай дзейнасці (артыкул 429 КК);

атрыманне хабару (артыкул 430 КК);

дача хабару (артыкул 431 КК);

пасрэдніцтва ў хабарніцтве (артыкул 432 КК);

злоўжыванне ўладай, перавышэнне ўлады або бяздзейнасць улады, здзейсненыя з карыслівай або іншай асабістай зацікаўленасцю (артыкул 455 КК).

За здзяйсненне дзеянняў карупцыйнага характару можа наступаць адміністрацыйная адказнасць згодна з нормамі КоАП, напрыклад, па артыкуле 12.18 (парушэнне парадку выкарыстання сродкаў бюджэту, дзяржаўных пазабюджэтных фондаў), артыкуле 12.27 (парушэнне патрабаванняў да парадку ажыццяўлення закупак тавараў (работ, паслуг) за кошт уласных сродкаў), артыкуле 12.10 (парушэнне парадку закупак тавараў (работ, паслуг) пры будаўніцтве, артыкуле 24.53 (парушэнне парадку прадастаўлення і выкарыстання бязвыплатнай (спонсарскай) дапамогі); артыкуле 11.1 (дробнае раскраданне маёмасці шляхам злоўжывання службовымі паўнамоцтвамі, а роўна спроба такога раскрадання) і інш.

Акрамя таго, асоба можа быць прыцягнута да дысцыплінарнай адказнасці. Парадак прыцягнення да дысцыплінарнай адказнасці ўстаноўлены заканадаўствам. Напрыклад, парадак прымянення мер дысцыплінарнай адказнасці за дысцыплінарныя праступкі вызначаны главой 14 Працоўнага кодэкса Рэспублікі Беларусь. Асаблівасці дысцыплінарнай адказнасці асобных катэгорый работнікаў могуць быць прадугледжаны заканадаўствам.

У сувязі з выкладзеным, пракуратура раёна звяртае ўвагу на неабходнасць няўхільнага выканання патрабаванняў антыкарупцыйнага заканадаўства.

Намеснік пракурора

Глыбоцкага раёна

малодшы саветнік юстыцыі Я.І. Сасноўскі