Паняцце мясцовага самакіравання і сістэма яго органаў
Мясцовае самакіраванне – форма арганізацыі і дзейнасці насельніцтва, якое пражывае на адпаведнай тэрыторыі (далей, калі не пазначана іншае, – грамадзяне), для самастойнага вырашэння непасрэдна або праз абіраемыя ім органы сацыяльных, эканамічных і палітычных пытанняў мясцовага значэння зыходзячы з агульнадзяржаўных інтарэсаў і інтарэсаў грамадзян, асаблівасцей развіцця адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак на аснове ўласнай матэрыяльна-фінансавай базы і прыцягнутых сродкаў.
Мясцовае самакіраванне ажыццяўляецца праз мясцовыя Саветы дэпутатаў (далей – Саветы), органы тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання, мясцовыя сходы, мясцовыя рэферэндумы, нарматворчую ініцыятыву грамадзян па прыняцці рашэнняў Саветаў, удзел грамадзян у фінансаванні і (або) кампенсацыі расходаў бюджэту на вызначаныя імі мэты, рэалізацыю грамадзянскіх ініцыятыў і іншыя формы ўдзелу грамадзян у дзяржаўных і грамадскіх справах.
Сістэма органаў мясцовага самакіравання ўключае Саветы і органы тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання.
Сістэма Саветаў у Рэспубліцы Беларусь складаецца з трох тэрытарыяльных узроўняў: абласнога, базавага і першаснага і ўключае абласныя, гарадскія, раённыя, пасялковыя і сельскія Саветы.
Да абласнога тэрытарыяльнага ўзроўню адносяцца абласныя, Мінскі гарадскі Саветы (далей, калі не пазначана іншае, – Саветы абласнога ўзроўню). Саветы абласнога ўзроўню з'яўляюцца вышэйстаячымі ў адносінах да Саветаў базавага і першаснага тэрытарыяльных узроўняў.
Да базавага тэрытарыяльнага ўзроўню адносяцца гарадскія (гарадоў абласнога падпарадкавання), раённыя Саветы (далей, калі не пазначана іншае, – Саветы базавага ўзроўню). Саветы базавага ўзроўню з'яўляюцца вышэйстаячымі ў адносінах да Саветаў першаснага тэрытарыяльнага ўзроўню.
Мінскі гарадскі Савет валодае таксама правамі Савета базавага ўзроўню.
Да першаснага тэрытарыяльнага ўзроўню адносяцца гарадскія (гарадоў раённага падпарадкавання), пасялковыя, сельскія Саветы (далей, калі не пазначана іншае, – Саветы першаснага ўзроўню).
Тэрытарыяльнае грамадскае самакіраванне
Тэрытарыяльнае грамадскае самакіраванне – дзейнасць грамадзян на добраахвотных пачатках па месцы іх жыхарства, за выключэннем выпадкаў, прадугледжаных гэтым Законам, на частцы тэрыторыі адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі (тэрыторыі мікрараёнаў, жылых комплексаў, кварталаў, вуліц, двароў, аграгарадкоў, пасёлкаў, вёсак і інш.), выбарчай акругі па выбарах дэпутатаў Савета ў мэтах вырашэння пытанняў мясцовага значэння непасрэдна або праз органы тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання.
Органы тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання – арганізацыйная форма ажыццяўлення грамадзянамі тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання.
На адпаведнай частцы адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі можа быць створаны толькі адзін орган тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання.
Органы тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання
Орган тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання можа з'яўляцца калегіяльным органам альбо аднаасобным органам.
Калегіяльны орган тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання можа стварацца без утварэння юрыдычнай асобы альбо ў выглядзе юрыдычнай асобы.
Калегіяльны орган тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання, створаны ў выглядзе юрыдычнай асобы, з'яўляецца некамерцыйнай арганізацыяй.
Парадак стварэння, дзейнасці і спынення дзейнасці калегіяльнага органа тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання, створанага ў выглядзе юрыдычнай асобы, вызначаецца заканадаўствам аб юрыдычнай асобе адпаведнай арганізацыйна-прававой формы з улікам палажэнняў артыкула 26 гэтага Закона.
Калегіяльны орган тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання без утварэння юрыдычнай асобы ствараецца і дзейнічае ў адпаведнасці з гэтым Законам і палажэннем аб органе тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання, зацвярджаемым мясцовым сходам на аснове прыкладнага палажэння, зацвярджаемага Саветам абласнога ўзроўню з улікам патрабаванняў гэтага Закона, калі іншае не ўстаноўлена гэтым Законам.
Адзінкавы орган тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання (стараста, старэйшына і інш.) ствараецца і дзейнічае ў адпаведнасці з гэтым Законам і палажэннем, зацвярджаемым адпаведным Саветам на аснове прыкладнага палажэння, зацвярджаемага Саветам абласнога ўзроўню з улікам патрабаванняў гэтага Закона. Улік адзінкавых органаў тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання ажыццяўляецца адпаведнымі выканаўчымі і распарадчымі органамі першаснага ўзроўню.
Орган тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання падсправаздачны ў сваёй дзейнасці мясцоваму сходу і адпаведнаму Савету.
Каардынацыю дзейнасці органа тэрытарыяльнага грамадскага самакіравання ажыццяўляе адпаведны Савет, калі іншае не ўстаноўлена гэтым Законам.